Cẩm nang chống lừa đảo toàn diện tại Việt Nam: Nhận biết lừa đảo, trình báo cơ quan chức năng và thu hồi tiền (2026)

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế số nhanh nhất Đông Nam Á, với tỷ lệ sử dụng internet vượt 78% và hơn 60 triệu người dùng thanh toán di động. Tuy nhiên, quá trình số hóa nhanh chóng cũng biến Việt Nam thành điểm nóng của lừa đảo trực tuyến. Bài viết này là cẩm nang chống lừa đảo toàn diện dành cho bạn đọc tại Việt Nam, giúp bạn nhận biết chiêu trò lừa đảo, thu thập bằng chứng, trình báo cơ quan chức năng và thu hồi tiền.

1. Thực trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam (2026)

Theo Bộ Công an và Trung tâm Giám sát An toàn Không gian mạng Quốc gia (NCSC), số vụ lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam năm 2025 tăng hơn 30% so với cùng kỳ, gây thiệt hại kinh tế khoảng 25 nghìn tỷ đồng (khoảng 1 tỷ USD). Dưới đây là các loại lừa đảo phổ biến nhất:

1. Lừa đảo qua Zalo / Facebook

Zalo là ứng dụng nhắn tin quốc dân của Việt Nam (hơn 80 triệu người dùng hoạt động hàng tháng), trong khi Facebook có hơn 70 triệu người dùng. Kẻ lừa đảo khai thác triệt để cả hai nền tảng:

• Chiếm đoạt tài khoản, giả danh bạn bè vay tiền: Hacker chiếm tài khoản Zalo/Facebook rồi giả danh chủ tài khoản nhắn tin vay tiền. Các câu nói thường gặp: "Cho mình mượn tiền gấp", "Chuyển khoản giúp mình".
• Giả mạo tổng đài/chăm sóc khách hàng: Mạo danh ngân hàng hoặc nhà mạng (Viettel, Mobifone, Vinaphone) trên Facebook, viện cớ "tài khoản bất thường" hay "trúng thưởng" để lừa lấy thông tin cá nhân.
• Nhóm khuyến mãi giả: Lập nhóm khuyến mãi giả trên Facebook/Zalo, đăng ưu đãi ảo để dẫn dụ người dùng nhấn vào link lừa đảo.

Cách nhận biết: Khi bạn bè đột nhiên nhắn tin vay tiền qua Zalo, hãy gọi điện thoại xác minh. Bất kỳ "nhân viên chăm sóc khách hàng" nào yêu cầu cung cấp mã OTP đều là kẻ lừa đảo.

2. Ứng dụng ngân hàng giả

Ngành ngân hàng Việt Nam chuyển đổi số rất nhanh, ứng dụng di động của Vietcombank (VCB), Techcombank (TCB), MB Bank, VPBank... có lượng người dùng khổng lồ. Kẻ lừa đảo tạo ra ứng dụng ngân hàng giả mạo tinh vi:

• Gửi tin nhắn SMS chứa link giả mạo "thông báo ngân hàng" để dụ người dùng tải ứng dụng giả.
• Giao diện ứng dụng giả gần như giống hệt bản chính thức, nhưng khi nhập tài khoản và mật khẩu, thông tin bị đánh cắp ngay lập tức.
• Một số ứng dụng giả còn yêu cầu quyền đọc tin nhắn để tự động lấy mã OTP ngân hàng.

Cách nhận biết: Chỉ tải ứng dụng ngân hàng từ Google Play Store hoặc Apple App Store. Các ngân hàng lớn Việt Nam đều có dấu xác minh chính thức. Khi nhận SMS có link từ "ngân hàng", tuyệt đối không nhấn link — mở trực tiếp ứng dụng chính thức để kiểm tra.

3. Lừa đảo đầu tư (Forex / Tiền mã hóa)

Khung pháp lý về tiền mã hóa và giao dịch ngoại hối tại Việt Nam chưa hoàn thiện, tạo kẽ hở cho kẻ lừa đảo:

• Sàn Forex giả: Quảng cáo giao dịch ngoại hối đòn bẩy cao, ban đầu cho nạn nhân "thắng" để xây dựng lòng tin, sau đó yêu cầu nạp thêm tiền rồi sàn biến mất.
• Ponzi tiền mã hóa: Hứa lợi nhuận 20-50%/tháng dưới danh nghĩa "đào coin", "staking", "DeFi lãi suất cao" — thực chất là huy động vốn đa cấp. Việt Nam từng xảy ra nhiều vụ lừa đảo tiền mã hóa lớn (như vụ Sky Mining 2022).
• Sàn giao dịch giả: Giả mạo giao diện sàn uy tín như Binance, OKX, dụ người dùng nạp tiền nhưng không cho rút.

Cách nhận biết: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) chưa cấp phép cho bất kỳ sàn giao dịch tiền mã hóa nào hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Bất kỳ nền tảng nào tuyên bố "được chính phủ phê duyệt" đều là lừa đảo.

4. Lừa đảo mua sắm trực tuyến (Cửa hàng giả trên Shopee / Lazada / Tiki)

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam phát triển bùng nổ, với Shopee và Lazada là hai nền tảng chủ đạo:

• Cửa hàng giả: Mở shop giả trên sàn với giá cực rẻ, thu tiền rồi không giao hàng hoặc giao hàng giả, kém chất lượng.
• Giao dịch ngoài sàn: Dụ người mua thanh toán qua Zalo hoặc chuyển khoản ngân hàng, bỏ qua bảo vệ người mua của sàn.
• Vận chuyển giả: Gửi thông tin theo dõi đơn hàng giả để người mua tưởng hàng đã được gửi.
• Lừa đảo bán hàng qua mạng xã hội: Bán hàng giả hoặc thu tiền không giao hàng qua Facebook Marketplace và Zalo Shop.

Cách nhận biết: Khi mua sắm trên Shopee/Lazada/Tiki, luôn sử dụng thanh toán trong sàn — không chấp nhận đề nghị "thanh toán ngoài sàn rẻ hơn". Kiểm tra đánh giá shop và lịch sử đánh giá — shop mới, không có đánh giá kèm giá siêu rẻ là dấu hiệu rủi ro cao.

5. Lừa đảo giả danh Công an

Đây là một trong những loại lừa đảo viễn thông kinh điển và phổ biến nhất tại Việt Nam:

• Kẻ lừa đảo tự xưng là Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án.
• Tuyên bố nạn nhân liên quan đến rửa tiền, buôn ma túy hoặc hoạt động phạm tội khác, yêu cầu phối hợp điều tra.
• Yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào "tài khoản an toàn" để chứng minh vô tội.
• Phiên bản nâng cấp: yêu cầu nạn nhân tải ứng dụng điều khiển từ xa (như TeamViewer) để trực tiếp thao tác chuyển tiền.

Cách nhận biết: Cơ quan công an Việt Nam tuyệt đối không yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại. Điều tra chính thức sẽ gửi giấy triệu tập bằng văn bản. Nhận được cuộc gọi kiểu này, hãy cúp máy ngay và gọi cho Công an phường/xã gần nhất để xác minh.

6. Lừa đảo tình cảm (Lừa đảo tình cảm / "Mổ lợn")

Loại hình "mổ lợn" hoạt động rất mạnh tại Việt Nam:

• Tiếp cận nạn nhân qua Facebook, Tinder, Bumble hoặc Zalo.
• Dùng ảnh đánh cắp (thường là ảnh người nước ngoài hoặc quân nhân) để xây dựng danh tính giả.
• Sau vài tuần hoặc vài tháng vun đắp tình cảm, viện cớ "bị bệnh", "gia đình gặp chuyện", "cơ hội đầu tư" để xin tiền.
• Đặc trưng Việt Nam: Một số chiêu trò lấy cớ "kinh doanh ở Việt Nam cần vốn xoay" để lừa đảo.

Cách nhận biết: Chưa từng gặp mặt mà liên tục xin tiền là tín hiệu nguy hiểm lớn nhất. Sử dụng tìm kiếm hình ảnh ngược của Google để kiểm tra xem ảnh đối phương có lấy từ internet không.

---

2. Sử dụng ScamLens để kiểm tra lừa đảo

ScamLens (scamlens.org) là nền tảng phát hiện lừa đảo trực tuyến chuyên nghiệp, tổng hợp dữ liệu từ hơn 90 nguồn tình báo mối đe dọa toàn cầu. ScamLens đã hỗ trợ giao diện tiếng Việt — truy cập scamlens.org/vi/ để chuyển sang tiếng Việt.

Các bước sử dụng

1. Truy cập phiên bản tiếng Việt: Mở trình duyệt, vào https://scamlens.org/vi/.
2. Nhập URL đáng ngờ: Nhập link hoặc tên miền đáng ngờ vào ô tìm kiếm trên trang chủ.
3. Xem Điểm Tin Cậy: ScamLens sẽ đưa ra Điểm Tin Cậy từ 0-100 trong vài giây — điểm càng thấp, rủi ro càng cao.
4. Đọc phân tích rủi ro: Hệ thống hiển thị trang web bị những nguồn tình báo nào đánh dấu, thông tin đăng ký tên miền, trạng thái chứng chỉ SSL và các chi tiết khác.
5. Tóm tắt rủi ro bằng AI: AI của ScamLens tạo bản tóm tắt phân tích rủi ro dễ hiểu giúp bạn nắm rõ các yếu tố rủi ro cụ thể.

Các tình huống sử dụng phổ biến

Tình huống	Thao tác
Nhận được link đáng ngờ trong tin nhắn Zalo	Sao chép link vào ScamLens để kiểm tra
Ai đó giới thiệu nền tảng đầu tư	Tìm kiếm tên miền nền tảng để xem điểm
Quảng cáo Facebook dẫn đến trang mua sắm	Kiểm tra trước khi đặt hàng
Nhận SMS "ngân hàng" có chứa link	Xác minh link trên ScamLens
Người yêu qua mạng gửi link "kiếm tiền"	Kiểm tra xem trang web có phải lừa đảo không

Kiểm tra địa chỉ tiền mã hóa

Nếu liên quan đến lừa đảo tiền mã hóa, bạn có thể sử dụng tính năng kiểm tra crypto của ScamLens:

1. Truy cập scamlens.org/vi/check-crypto.
2. Nhập địa chỉ ví mà đối phương cung cấp (hỗ trợ 18 chuỗi bao gồm ETH, BTC, TRON, Solana).
3. Kiểm tra xem địa chỉ có bị đánh dấu là lừa đảo không, điểm rủi ro và phân tích giao dịch trên chuỗi.

---

3. Tìm kiếm và báo cáo website đáng ngờ trên ScamLens

Tìm kiếm

Nhập tên miền vào ô tìm kiếm trên trang chủ ScamLens. Kết quả bao gồm:

• Điểm Tin Cậy (0-100): Điểm tổng hợp từ hơn 90 nguồn tình báo mối đe dọa.
• Chi tiết cảnh báo mối đe dọa: Tên miền bị những tổ chức bảo mật nào đưa vào danh sách đen.
• Thông tin tên miền: Ngày đăng ký, nhà đăng ký, vị trí máy chủ.
• Đánh giá cộng đồng: Nhận xét và báo cáo của người dùng khác về trang web.
• Phân tích AI: Đánh giá rủi ro toàn diện do AI tạo ra.

Báo cáo

Nếu bạn xác nhận một trang web là lừa đảo, bạn có thể báo cáo trên ScamLens:

1. Trên trang báo cáo của website, nhấn nút "Báo cáo".
2. Chọn loại lừa đảo (lừa đảo trực tuyến, lừa đảo đầu tư, trang web giả mạo, v.v.).
3. Mô tả tình huống cụ thể bạn gặp phải.
4. Gửi báo cáo. Thông tin của bạn sẽ được đưa vào cơ sở dữ liệu mối đe dọa của ScamLens, giúp bảo vệ người dùng khác.

Mỗi báo cáo đều có giá trị: Hệ thống báo cáo cộng đồng của ScamLens sử dụng cơ chế uy tín — báo cáo từ người dùng uy tín cao được ưu tiên xử lý. Website bị nhiều người báo cáo sẽ tự động bị nâng mức rủi ro.

---

4. Danh mục thu thập bằng chứng

Trước khi trình báo công an, hãy đảm bảo thu thập và lưu giữ đầy đủ các bằng chứng sau. Mức độ đầy đủ của bằng chứng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lập hồ sơ và thu hồi tiền.

Hồ sơ liên lạc

• Lịch sử chat Zalo: Trong cuộc trò chuyện Zalo, nhấn giữ tin nhắn chọn "Chuyển tiếp" để lưu, hoặc chụp màn hình. Lưu ý: ảnh chụp phải bao gồm tên tài khoản và ảnh đại diện của đối phương.
• Tin nhắn Facebook Messenger: Chụp màn hình toàn bộ cuộc hội thoại, bao gồm link trang cá nhân (profile URL) của đối phương.
• Tin nhắn/cuộc gọi: Chụp màn hình tin nhắn lừa đảo, ghi lại số điện thoại và thời gian cuộc gọi.
• Email: Lưu email gốc (bao gồm tiêu đề email) — không chỉ chụp màn hình.

Hồ sơ giao dịch và thanh toán

• Ảnh chụp chuyển khoản ngân hàng: Chụp màn hình từ ứng dụng ngân hàng cho mỗi lần chuyển tiền cho kẻ lừa đảo, phải bao gồm: thời gian, số tiền, tên người nhận, số tài khoản, mã giao dịch.
• Hồ sơ giao dịch MoMo: Mở MoMo → Lịch sử giao dịch → Tìm giao dịch liên quan → Chụp màn hình. Hồ sơ MoMo có mã giao dịch, đây là bằng chứng quan trọng khi khiếu nại.
• Hồ sơ giao dịch ZaloPay: ZaloPay → Quản lý giao dịch → Chụp màn hình.
• Hồ sơ thanh toán VNPay / VietQR: Nếu thanh toán qua quét mã QR, lưu ảnh chụp trang xác nhận thanh toán.
• Hồ sơ giao dịch tiền mã hóa: Lưu Transaction Hash/TXID, địa chỉ ví, ảnh chụp lịch sử rút tiền từ sàn giao dịch.

Bằng chứng website và nền tảng

• Ảnh chụp website lừa đảo: Chụp màn hình trang chủ, trang đăng ký, trang nạp tiền. Ảnh chụp phải bao gồm thanh địa chỉ (URL).
• Ảnh chụp ứng dụng lừa đảo: Lưu tên ứng dụng, ảnh chụp giao diện, nguồn tải xuống.
• Báo cáo ScamLens: Tìm kiếm website lừa đảo trên ScamLens, chụp màn hình Điểm Tin Cậy và phân tích rủi ro — có thể dùng làm tài liệu bổ sung khi trình báo.

Bằng chứng khác

• Thông tin kẻ lừa đảo: Tất cả thông tin nhận dạng (tên, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, Zalo ID, Facebook link).
• Quảng cáo/tài liệu giới thiệu: Nếu tiếp cận lừa đảo qua quảng cáo, lưu ảnh chụp và nguồn quảng cáo.
• Dòng thời gian: Lập bảng thời gian từ lần liên lạc đầu tiên đến khi phát hiện bị lừa.

Lưu ý quan trọng: Lưu tất cả bằng chứng trên cả điện thoại và máy tính (sao lưu đám mây), tránh mất bằng chứng do hỏng hoặc mất thiết bị.

---

5. Các kênh trình báo và tố giác (Việt Nam)

Dưới đây là tất cả các kênh trình báo chính thức tại Việt Nam, kèm hướng dẫn chi tiết từng bước.

1. 113 — Tổng đài khẩn cấp

Tên đầy đủ: Tổng đài 113 — Công an
Số điện thoại: 113
Phạm vi: Tình huống khẩn cấp, bao gồm lừa đảo đang xảy ra, đe dọa an toàn cá nhân.

Các bước:

1. Gọi 113 (toàn quốc, phục vụ 24/7).
2. Mô tả tình huống bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.
3. Cung cấp vị trí, thông tin liên lạc và thông tin cơ bản về vụ việc.
4. Tổng đài viên sẽ hướng dẫn bạn đến Công an phường/xã gần nhất để lấy lời khai.
5. Mang theo giấy tờ tùy thân (CCCD/hộ chiếu) và điện thoại (chứa bằng chứng).

Lưu ý:

• 113 chủ yếu xử lý các vụ khẩn cấp; lừa đảo trực tuyến thông thường nên ưu tiên sử dụng các kênh khác bên dưới.
• Tại các thành phố lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng), tổng đài viên 113 thường có thể giao tiếp bằng tiếng Anh.

2. Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05)

Trực thuộc: Bộ Công an
Website: https://bocongan.gov.vn
Điện thoại: Qua tổng đài Bộ Công an

Phạm vi: Tội phạm mạng, tội phạm công nghệ cao, các vụ lừa đảo xuyên biên giới quy mô lớn.

A05 là cơ quan thực thi pháp luật cấp cao nhất của Việt Nam trong việc chống tội phạm mạng.

Các bước:

1. Gửi báo cáo trực tuyến qua website Bộ Công an.
2. Hoặc gọi tổng đài Bộ Công an, yêu cầu chuyển đến A05.
3. Nộp đầy đủ bằng chứng (tham khảo mục 4 — Danh mục thu thập bằng chứng).
4. A05 sẽ cấp mã vụ việc sau khi tiếp nhận để theo dõi tiến độ.

Lưu ý:

• A05 chủ yếu xử lý các vụ trọng điểm và xuyên biên giới; lừa đảo thông thường nên trình báo tại Công an địa phương trước.
• A05 gần đây tăng cường phối hợp với Trung Quốc, Campuchia và các nước khác trong đấu tranh chống lừa đảo viễn thông xuyên biên giới.

3. canhbao.ncsc.gov.vn — Cổng cảnh báo An toàn Không gian mạng Quốc gia

Tên đầy đủ: Trung tâm Giám sát An toàn Không gian mạng Quốc gia (NCSC)
Website: https://canhbao.ncsc.gov.vn
Trực thuộc: Bộ Thông tin và Truyền thông

Phạm vi: Báo cáo website lừa đảo, website giả mạo, phần mềm độc hại, sự cố an ninh mạng.

Các bước:

1. Truy cập canhbao.ncsc.gov.vn.
2. Nhấn "Gửi cảnh báo" hoặc "Phản ánh".
3. Chọn loại báo cáo: Lừa đảo trực tuyến, Website giả mạo, v.v.
4. Điền URL website lừa đảo, mô tả chi tiết và thông tin liên lạc.
5. Tải lên ảnh chụp màn hình và bằng chứng khác.
6. Sau khi gửi, NCSC sẽ đánh giá; nếu xác nhận là lừa đảo sẽ thông báo nhà cung cấp dịch vụ chặn website.

Tính năng đặc biệt:

• NCSC duy trì cơ sở dữ liệu website độc hại toàn quốc; website bị báo cáo sẽ được thêm vào cơ sở dữ liệu này.
• Cổng thông tin cũng cho phép tra cứu website lừa đảo — kiểm tra xem một website đã nằm trong danh sách cảnh báo chưa.

4. Bộ Công an — Cổng thông tin điện tử

Website: https://bocongan.gov.vn
Điện thoại: 069.234.2760

Các bước:

1. Truy cập website chính thức Bộ Công an bocongan.gov.vn.
2. Tìm mục "Phản ánh kiến nghị" hoặc "Tố giác tội phạm".
3. Điền thông tin cá nhân và chi tiết vụ việc.
4. Tải lên bằng chứng.
5. Chờ phản hồi (thường trong 5-10 ngày làm việc).

5. 1900.0091 — Tổng đài chống lừa đảo

Tên đầy đủ: Tổng đài tư vấn, hỗ trợ nạn nhân lừa đảo trực tuyến
Số điện thoại: 1900.0091
Phí: Theo cước 1900 tiêu chuẩn (khoảng 1.000-3.000 VND/phút)

Phạm vi: Tư vấn chống lừa đảo, hỗ trợ nạn nhân, tiếp nhận thông tin tố giác.

Các bước:

1. Gọi 1900.0091.
2. Làm theo hướng dẫn bằng giọng nói để chọn loại dịch vụ.
3. Mô tả tình huống cho nhân viên.
4. Nhân viên sẽ đưa ra nhận định chuyên môn và tư vấn xử lý, hướng dẫn đến cơ quan liên quan để trình báo nếu cần.

Lưu ý:

• Tổng đài chủ yếu cung cấp tư vấn và hướng dẫn; lập hồ sơ chính thức vẫn cần đến cơ quan công an.
• Giờ phục vụ có thể giới hạn (thường là ngày làm việc); kiểm tra thông báo trên tổng đài.

6. Sở Thông tin và Truyền thông — Các tỉnh/thành phố

Phạm vi: Vi phạm nội dung trực tuyến, báo cáo website lừa đảo, thông tin sai lệch.

Mỗi tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương đều có Sở Thông tin và Truyền thông (Sở TT&TT) phụ trách an ninh mạng và quản lý thông tin trong khu vực.

Các bước:

1. Tìm thông tin liên hệ Sở TT&TT tỉnh/thành phố bạn đang ở (trên website chính quyền địa phương).
2. Gửi báo cáo qua điện thoại hoặc website.
3. Nội dung báo cáo: URL website lừa đảo, loại lừa đảo, mô tả tình huống, ảnh chụp bằng chứng.

Liên hệ các thành phố lớn:

Thành phố	Cơ quan	Liên hệ
Hà Nội	Sở TT&TT Hà Nội	(024) 3825 5870
TP. Hồ Chí Minh	Sở TT&TT TP.HCM	(028) 3827 2066
Đà Nẵng	Sở TT&TT Đà Nẵng	(0236) 384 9009

7. Trình báo tại Công an phường/xã

Phạm vi: Tất cả các vụ lừa đảo — lập hồ sơ chính thức.

Đây là kênh trình báo phổ biến nhất và là cơ sở để lập hồ sơ vụ việc chính thức.

Các bước:

1. Đến Công an phường (thành phố) hoặc Công an xã (nông thôn) nơi bạn cư trú.
2. Mang theo: Giấy tờ tùy thân (CCCD — Căn cước công dân / Hộ chiếu) và toàn bộ bằng chứng.
3. Thông báo với cán bộ tiếp nhận rằng bạn đến trình báo vụ lừa đảo.
4. Lấy lời khai, mô tả chi tiết diễn biến vụ việc.
5. Nộp bản sao bằng chứng (giữ lại bản gốc).
6. Nhận Giấy xác nhận tin báo tội phạm — bảo quản cẩn thận.
7. Ghi lại tên và số liên lạc của cán bộ thụ lý để theo dõi sau này.

Lưu ý:

• Giấy xác nhận tin báo tội phạm là chứng từ bắt buộc để yêu cầu ngân hàng phong tỏa tài khoản và khiếu nại với nền tảng thanh toán.
• Nếu vụ việc liên quan đến tội phạm mạng, Công an địa phương có thể chuyển hồ sơ lên đơn vị điều tra tội phạm mạng cấp trên.
• Nếu bạn là người nước ngoài không nói tiếng Việt, nên nhờ người biết tiếng Việt đi cùng phiên dịch.
• Công an tại các thành phố lớn thường có khả năng giao tiếp tiếng Anh cơ bản.

---

6. Yêu cầu gỡ website lừa đảo

Ngoài trình báo cơ quan thực thi pháp luật, bạn còn có thể liên hệ trực tiếp nhà cung cấp dịch vụ để gỡ website lừa đảo. Triển khai đa kênh giúp tăng tốc việc chặn website lừa đảo.

1. Tra cứu WHOIS thông tin đăng ký tên miền

• Sử dụng whois.domaintools.com hoặc who.is để tra cứu thông tin đăng ký tên miền của website lừa đảo.
• Ghi lại tên nhà đăng ký (Registrar) và email khiếu nại Abuse.

2. Gửi khiếu nại Abuse đến nhà đăng ký tên miền

Tìm "Registrar Abuse Contact Email" trong kết quả WHOIS, gửi email khiếu nại bao gồm:

• Tên miền lừa đảo
• Mô tả loại lừa đảo
• Ảnh chụp bằng chứng (đính kèm)
• Yêu cầu gỡ bỏ tên miền

Email khiếu nại của các nhà đăng ký quốc tế phổ biến:

Nhà đăng ký	Email Abuse
GoDaddy	abuse@godaddy.com
Namecheap	abuse@namecheap.com
Cloudflare	abuse@cloudflare.com
Google Domains	registrar-abuse@google.com

3. Nhà đăng ký trong nước (tên miền .vn)

Nếu website lừa đảo sử dụng tên miền .vn, bạn có thể khiếu nại tới:

VNNIC (Trung tâm Internet Việt Nam)

• Website: https://vnnic.vn
• Email: info@vnnic.vn
• Điện thoại: (024) 3556 4944
• VNNIC là cơ quan quản lý tên miền .vn, có quyền tạm ngừng hoặc thu hồi tên miền .vn liên quan đến lừa đảo.

PA Vietnam (P.A. Việt Nam)

• Website: https://pavietnam.vn
• PA Vietnam là một trong những nhà đăng ký tên miền lớn nhất Việt Nam. Nếu tên miền lừa đảo đăng ký qua PA Vietnam, liên hệ trực tiếp bộ phận hỗ trợ khách hàng.

4. Báo cáo với Google

• Google Safe Browsing: https://safebrowsing.google.com/safebrowsing/report_phish/ — Website bị báo cáo sẽ được Chrome và các trình duyệt sử dụng Google Safe Browsing đánh dấu là nguy hiểm.
• Google Search: Nếu website lừa đảo xuất hiện trong kết quả tìm kiếm Google, yêu cầu xóa qua Google Search Console.
• Google Ads: Nếu website lừa đảo quảng cáo qua Google Ads, báo cáo tại https://support.google.com/google-ads/answer/176378.

5. Báo cáo với Facebook

Rất nhiều vụ lừa đảo tại Việt Nam hoạt động qua Facebook; báo cáo nội dung lừa đảo trên Facebook rất quan trọng:

• Báo cáo trang/tài khoản lừa đảo: Vào trang Facebook của kẻ lừa đảo → "..." (Thêm) → "Báo cáo" → Chọn "Lừa đảo".
• Báo cáo quảng cáo lừa đảo: Nhấn "..." trên quảng cáo → "Báo cáo quảng cáo" → Chọn "Lừa đảo hoặc gian lận".
• Báo cáo nhóm lừa đảo: Vào nhóm → "..." → "Báo cáo nhóm".
• Trang báo cáo chuyên dụng của Facebook: https://www.facebook.com/help/reportlinks

6. Báo cáo với Zalo

• Trong cuộc trò chuyện Zalo, nhấn giữ tin nhắn lừa đảo → "Báo cáo".
• Báo cáo tài khoản lừa đảo: Vào trang cá nhân đối phương → "Báo cáo".
• Email hỗ trợ Zalo: support@zalo.vn

---

7. Thu hồi tiền

Thu hồi tiền là mối quan tâm hàng đầu của nạn nhân. Tại Việt Nam, phương thức thu hồi khác nhau tùy theo hình thức thanh toán.

1. Phong tỏa chuyển khoản ngân hàng

Các bước:

1. Gọi ngay đường dây nóng ngân hàng để trình báo chuyển khoản lừa đảo và yêu cầu phong tỏa.

Ngân hàng	Đường dây nóng
Vietcombank (VCB)	1900 545 413
Techcombank (TCB)	1800 588 822
MB Bank	1900 545 426
VPBank	1900 545 415
BIDV	1900 9247
Agribank	1900 558 818
Sacombank	1900 5555 88
ACB	(028) 3929 0999
TPBank	1900 585 885

2. Cung cấp cho ngân hàng: thời gian chuyển khoản, số tiền, thông tin người nhận, mã giao dịch.
3. Ngân hàng sẽ liên hệ ngân hàng nhận để phong tỏa (các ngân hàng Việt Nam có cơ chế phối hợp liên ngân hàng).
4. Đồng thời mang Giấy xác nhận tin báo tội phạm đến quầy giao dịch để làm thủ tục phong tỏa chính thức.

Thời gian vàng: Liên hệ ngân hàng càng nhanh sau khi chuyển khoản càng tốt. Nếu kẻ lừa đảo chưa rút tiền, ngân hàng có thể phong tỏa được. Cơ chế phối hợp phong tỏa liên ngân hàng Việt Nam phản hồi khá nhanh trong giờ làm việc.

2. Khiếu nại MoMo

Các bước:

1. Mở MoMo → "Trợ giúp" → "Khiếu nại giao dịch".
2. Chọn giao dịch liên quan, mô tả tình huống lừa đảo.
3. Hoặc gọi đường dây nóng MoMo: 1900 636 612.
4. Hoặc gửi email: support@momo.vn kèm mã giao dịch và ảnh chụp bằng chứng.
5. MoMo sẽ điều tra và có thể phong tỏa tài khoản đối phương.

3. Khiếu nại ZaloPay

Các bước:

1. Mở ZaloPay → "Hỗ trợ" → Gửi khiếu nại.
2. Hoặc gọi đường dây nóng ZaloPay: 1900 545 436.
3. Cung cấp chi tiết giao dịch và bằng chứng.

4. Truy vết tiền mã hóa

Thu hồi tiền mã hóa khó hơn nhiều so với chuyển khoản ngân hàng, nhưng không phải hoàn toàn bất khả thi:

1. Sử dụng ScamLens Crypto Trace: Truy cập scamlens.org/vi/check-crypto, nhập địa chỉ ví của kẻ lừa đảo để nhận báo cáo phân tích dòng tiền.
2. Báo cáo cho sàn giao dịch: Nếu truy vết cho thấy tiền chảy vào Binance, OKX, Bybit hoặc sàn khác, báo cáo cho bộ phận tuân thủ kèm Giấy xác nhận tin báo tội phạm — sàn có thể phong tỏa tài khoản liên quan.
3. Lưu giữ bằng chứng trên chuỗi: Transaction Hash là bằng chứng bất biến trên blockchain — hãy lưu lại.
4. Đính kèm dữ liệu chuỗi khi trình báo: Nộp báo cáo truy vết ScamLens và hồ sơ sàn giao dịch làm tài liệu bổ sung.

5. Khiếu nại Ngân hàng Nhà nước

Tên đầy đủ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV)
Website: https://www.sbv.gov.vn
Đường dây nóng: 1900 585 816

Nếu ngân hàng của bạn không xử lý khiếu nại thỏa đáng, bạn có thể nâng cấp lên Ngân hàng Nhà nước:

1. Truy cập website SBV, tìm mục "Tiếp nhận phản ánh".
2. Nộp hồ sơ khiếu nại đầy đủ, bao gồm kết quả xử lý của ngân hàng và quan ngại của bạn.
3. Với tư cách cơ quan quản lý, SBV có quyền yêu cầu ngân hàng phối hợp điều tra.

---

8. Cảnh giác lừa đảo thu hồi tiền

Đây là cảnh báo quan trọng mà tất cả nạn nhân lừa đảo cần biết.

Sau khi bị lừa đảo, bạn có thể tìm kiếm trên mạng "cách lấy lại tiền bị lừa đảo". Lúc này bạn rất có thể gặp phải lừa đảo lần hai — tức lừa đảo dưới danh nghĩa "thu hồi tiền".

Các chiêu trò lừa đảo thu hồi tiền phổ biến

• Giả danh hacker/luật sư: Tuyên bố có thể "hack vào tài khoản kẻ lừa đảo" để thu hồi tiền, yêu cầu đặt cọc "phí dịch vụ" trước.
• Giả danh cơ quan thực thi pháp luật: Mạo danh công an hoặc kiểm sát viên, tuyên bố đã tìm ra kẻ lừa đảo, yêu cầu nộp "phí giải tỏa" hoặc "tiền bảo lãnh" mới trả lại tiền.
• Công ty thu hồi tiền giả: Chạy quảng cáo trên Facebook/Google tuyên bố "thu hồi 100%", "không thành công hoàn tiền" — thực chất lại lừa thêm một lần nữa.
• "Câu chuyện thành công" giả trên Zalo/Facebook: Đăng ảnh chụp giả mạo "thu hồi thành công" trong các nhóm nạn nhân, dẫn dụ nạn nhân liên hệ "chuyên gia".

Cách nhận biết lừa đảo thu hồi tiền

Bất kỳ điều nào sau đây đều là tín hiệu lừa đảo:

1. Yêu cầu trả tiền trước mới "thu hồi".
2. Tuyên bố có quan hệ nội bộ có thể phong tỏa/thu hồi trực tiếp.
3. Hứa thu hồi thành công 100%.
4. Chủ động liên hệ bạn qua kênh không chính thức (Zalo, Facebook tin nhắn riêng).
5. Yêu cầu cung cấp mật khẩu tài khoản ngân hàng hoặc thông tin nhạy cảm khác.

Nguyên tắc sắt: Không cơ quan thực thi pháp luật hay văn phòng luật sư hợp pháp nào yêu cầu trả tiền trước khi bắt đầu xử lý. Cơ quan công an Việt Nam xử lý vụ án không thu bất kỳ khoản phí nào.

---

9. Khuyến nghị phòng chống

Biện pháp phòng ngừa hàng ngày

1. Cài đặt tiện ích mở rộng ScamLens: OrangeDuck tự động hiển thị cảnh báo rủi ro khi bạn truy cập website đáng ngờ.
2. Bật thông báo giao dịch trên ứng dụng ngân hàng: Đảm bảo mỗi giao dịch đều có thông báo SMS hoặc đẩy.
3. Sử dụng xác thực hai yếu tố (2FA): Bật 2FA cho tất cả tài khoản quan trọng — Zalo, Facebook, ứng dụng ngân hàng, email.
4. Không nhấn link lạ: Đặc biệt link nhận qua Zalo và Facebook — sao chép link vào ScamLens kiểm tra trước.
5. Không tải ứng dụng từ nguồn không chính thức: Việt Nam có rất nhiều ứng dụng độc hại phát tán qua file .apk; chỉ tải từ kho ứng dụng chính thức.
6. Đổi mật khẩu định kỳ: Đặc biệt cho ứng dụng ngân hàng và tài khoản mạng xã hội.
7. Cảnh giác "cơ hội quá tốt": Đầu tư lợi nhuận cao không rủi ro, trúng thưởng miễn phí, hàng siêu rẻ — nếu nghe quá đẹp thì chắc chắn là lừa đảo.

Lưu ý đặc biệt: Bảo vệ người cao tuổi trong gia đình

Người cao tuổi tại Việt Nam là đối tượng chính của lừa đảo viễn thông. Khuyến nghị:

• Giúp người lớn tuổi trong gia đình cài đặt lọc cuộc gọi trên điện thoại.
• Dạy họ một quy tắc đơn giản: "Bất kỳ cuộc gọi nào yêu cầu chuyển tiền, hãy cúp máy trước rồi gọi cho người thân xác minh."
• Cài đặt tiện ích ScamLens trên trình duyệt của họ.
• Thường xuyên trao đổi về các chiêu trò lừa đảo mới nhất.

Xây dựng phòng tuyến với ScamLens

• Kiểm tra website đáng ngờ: scamlens.org/vi/check-website
• Kiểm tra địa chỉ tiền mã hóa: scamlens.org/vi/check-crypto
• Xem hướng dẫn chống lừa đảo: scamlens.org/vi/scams
• Cài đặt tiện ích trình duyệt: scamlens.org/vi/extension
• Báo cáo website lừa đảo: Đóng góp cho cộng đồng, giúp bảo vệ nhiều người hơn.

---

10. Hỗ trợ tâm lý

Bị lừa đảo không chỉ là mất mát tài chính mà còn là tổn thương tâm lý. Nhiều nạn nhân cảm thấy xấu hổ, tức giận, tự trách bản thân, thậm chí trầm cảm. Hãy nhớ: Bị lừa không phải lỗi của bạn. Lừa đảo là một loại tội phạm được thiết kế tinh vi, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân.

Đường dây hỗ trợ tâm lý tại Việt Nam

Đường dây nóng tâm lý: 1800 599 920

• Miễn phí
• Cung cấp tư vấn tâm lý và hỗ trợ cảm xúc
• Hỗ trợ bằng tiếng Việt

Các nguồn hỗ trợ khác:

Nguồn hỗ trợ	Liên hệ	Mô tả
Tổng đài tư vấn tâm lý 1800 599 113	1800 599 113	Đường dây tư vấn tâm lý miễn phí
Hội Tâm lý học Việt Nam	vnpa.org.vn	Tìm nhà tư vấn tâm lý chuyên nghiệp
Khoa Tâm thần các bệnh viện	Bệnh viện địa phương	Hà Nội: Khoa Tâm thần Bệnh viện Bạch Mai; TP.HCM: Bệnh viện Tâm thần TP.HCM

Lời nhắn gửi nạn nhân

• Đừng chịu đựng một mình: Hãy nói chuyện với người thân hoặc bạn bè đáng tin cậy về những gì bạn trải qua.
• Đừng tự trách mình: Kẻ lừa đảo sử dụng kỹ thuật thao túng tâm lý chuyên nghiệp — đây không phải vấn đề trí thông minh của bạn.
• Trình báo là điều đúng đắn: Dù số tiền nhỏ, trình báo giúp công an triệt phá mạng lưới tội phạm và bảo vệ nhiều người hơn.
• Quan tâm người xung quanh: Nếu bạn phát hiện người quen có thể đang bị lừa, hãy nhẹ nhàng cảnh báo — đừng chế giễu.
• Hồi phục cần thời gian: Cho bản thân thời gian để xử lý chuyện đã xảy ra, tìm kiếm hỗ trợ tâm lý chuyên nghiệp nếu cần.

---

Tóm lại: Tình hình lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam rất nghiêm trọng, nhưng nắm vững phương pháp ứng phó đúng đắn sẽ giúp bạn giảm đáng kể rủi ro bị lừa và giảm thiểu thiệt hại nếu không may gặp phải. Hãy lưu lại cẩm nang này và chia sẻ với gia đình, bạn bè của bạn tại Việt Nam. Chúc mọi người an toàn trên thế giới số.

Tài nguyên liên quan:

• ScamLens phiên bản tiếng Việt: scamlens.org/vi/
• ScamLens kiểm tra tên miền: scamlens.org/vi/check-website
• ScamLens kiểm tra tiền mã hóa: scamlens.org/vi/check-crypto
• Cổng cảnh báo NCSC: canhbao.ncsc.gov.vn
• Bộ Công an Việt Nam: bocongan.gov.vn